Radioterapia onkologiczna (radioonkologia) jest – obok chirurgii i farmakoterapii – jedną z trzech podstawowych metod leczenia chorych na nowotwory złośliwe. Znajduje zastosowanie u 2/3 wszystkich pacjentów onkologicznych.

Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Składowski, krajowy konsultant w dziedzinie radioterapii onkologicznej

Radioterapia wykorzystywana jest samodzielnie lub stanowi integralną część leczenia skojarzonego z chirurgią, chemioterapią i innymi metodami systemowego leczenia farmakologicznego. Jest bezpieczną, skuteczną, bezkrwawą i precyzyjną metodą leczenia różnych nowotworów, w tym także nowotworów krwi.

W tej metodzie leczenia chorych na nowotwory złośliwe ogromne znaczenie ma szczegółowe zaplanowanie zabiegu, w którym oprócz radioonkologa uczestniczy również fizyk medyczny. To od tych dwóch specjalistów zależy ostateczny kształt planu leczenia. Radioonkolog (radioterapeuta) kwalifikuje pacjenta do zabiegu radioterapii, natomiast rolą fizyka medycznego jest dobranie wszystkich parametrów technicznych i fizycznych promieniowania, w tym m.in. wiązek promieni, sposobu kojarzenia ich ze sobą, modulowania wiązki promieniowania w trakcie zabiegu. Wszystkie te czynności wpływają na ostateczny rozkład dawki terapeutycznej w nowotworze i w zdrowych tkankach, które go otaczają. Ostateczny efekt napromieniania w dużej mierze zależy więc od doświadczenia zespołu, który opiekuje się pacjentem od momentu zaplanowania aż do przeprowadzenia wszystkich cykli terapii.

W ostatnich latach w radioterapii dokonał się ogromny postęp, dzięki któremu mamy do dyspozycji wiele nowoczesnych technik naświetlania. Jedną z nich jest radiochirurgia – najdynamiczniej rozwijająca się obecnie dziedzina radioterapii nowotworów złośliwych, polegająca na jednorazowym lub kilkukrotnym, bardzo precyzyjnym napromienieniu guza nowotworowego wysoką dawką promieniowania fotonowego, która wywołuje niemal natychmiastowe zniszczenie komórek nowotworowych. W Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach od czerwca 2018 roku działa jedyne w Polsce w pełni wyposażone Centrum Radiochirurgii Nowotworów. Powstało ono w oparciu o działające już wcześniej w strukturze naszego ośrodka jednostki: Zakład Radioterapii, trzy Kliniki Radioterapii i Chemioterapii, Zakład Planowania Radioterapii i Brachyterapii, Zakład Radiologii i Diagnostyki Obrazowej oraz Zakład Diagnostyki PET. Jest wyposażone w najnowocześniejszy sprzęt i unikalną w skali kraju aparaturę medyczną, służącą do diagnostyki i leczenia. Pracują tam dwa roboty radiochirurgiczne CyberKnife, akcelerator Edge oraz cztery akceleratory TrueBeam. Realizują radioterapię o najwyższej precyzji, w której wykorzystuje się wyższe dawki niż w przypadku klasycznej radioterapii. Jest ona wykorzystywana przede wszystkim w leczeniu guzów, których trudna lokalizacja nie pozwala na wykonanie klasycznego zabiegu chirurgicznego. Polega na podaniu jednej lub kilku dużych dawek promieniowania bezpośrednio do guza, by w jak najmniejszym stopniu uszkodzić okoliczne zdrowe tkanki. Tę technikę wprowadziliśmy do praktyki klinicznej jako jeden z pierwszych ośrodków onkologicznych w Polsce.

W przypadku hematoonkologii radioterapia ma znacznie mniejsze znaczenie niż w leczeniu chorych na nowotwory lite. Jest stosowana jako leczenie wspomagające farmakoterapię chłoniaków i białaczek w ujęciu konsolidującym efekt miejscowy, przygotowującym pacjenta do przeszczepu szpiku kostnego oraz profilaktycznym w zakresie centralnego układu nerwowego, gdzie ze względu na obecność bariery krew-mózg nie docierają leki hematoonkologiczne.

Podobne posty